Je wordt gevraagd om iets te doen waar je eigenlijk helemaal geen tijd voor hebt. Toch hoor je jezelf alweer zeggen: Natuurlijk, geen probleem.

Pas later merk je dat je baalt. Je agenda zit vol, je bent moe en je hebt opnieuw je eigen behoeften opzijgezet.

Misschien herken je ook dat je veel nadenkt over wat anderen van je vinden. Je wilt niemand teleurstellen en voelt je ongemakkelijk wanneer iemand niet tevreden lijkt.

Zelfs wanneer je een keer nee zegt, kun je er nog uren over piekeren.

Pleasegedrag betekent dat je regelmatig je eigen behoeften of grenzen opzijzet om anderen tevreden te houden, conflicten te voorkomen of waardering te krijgen.

Maar waarom doen mensen dat? Wat probeert dit gedrag je mogelijk te brengen? En hoe kun je leren om rekening te houden met anderen zonder jezelf steeds te vergeten?

Wat is pleasegedrag?

Pleasegedrag, ook wel people pleasing genoemd, is een patroon waarbij je sterk gericht bent op de wensen, verwachtingen of goedkeuring van anderen.

Je probeert het mensen naar de zin te maken, ook wanneer dat ten koste gaat van jezelf.

Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat je:

• Vaak ja zegt terwijl je nee bedoelt.
• Moeite hebt met het aangeven van grenzen.
• Je verantwoordelijk voelt voor de gevoelens van anderen.
• Regelmatig bevestiging of waardering zoekt.
• Conflicten het liefst vermijdt.
• Veel nadenkt over hoe anderen je beoordelen.
• Schuldgevoel ervaart wanneer je voor jezelf kiest.

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen behulpzaam zijn en pleasegedrag.

Er is niets mis met rekening houden met anderen.

Het wordt vooral lastig wanneer je nauwelijks nog ruimte ervaart om je eigen behoeften serieus te nemen.

Waarom wil je het anderen zo graag naar de zin maken?

Er bestaat niet één oorzaak van pleasegedrag.

Sommige mensen zijn van nature sterk gericht op harmonie en samenwerking.

Anderen hebben in hun leven geleerd dat aanpassen helpt om conflicten, kritiek of afwijzing te voorkomen.

Misschien groeide je op in een omgeving waarin het belangrijk was om rustig te blijven, goed te presteren of geen problemen te veroorzaken.

Of je merkte dat je waardering kreeg wanneer je behulpzaam was en weinig van jezelf vroeg.

Zulke ervaringen kunnen invloed hebben op de verwachtingen die je ontwikkelt.

Bijvoorbeeld:

Als ik nee zeg, vinden mensen mij niet aardig.

Ik moet zorgen dat iedereen tevreden is.

Mijn behoeften zijn minder belangrijk dan die van anderen.

Deze overtuigingen kunnen zo vertrouwd worden dat je nauwelijks nog opmerkt hoeveel invloed ze op je gedrag hebben.

Niet iedereen met pleasegedrag heeft overigens een moeilijke jeugd of een traumatische ervaring gehad. Ook actuele omstandigheden en gewoonten kunnen een belangrijke rol spelen.

De strategie achter pleasegedrag

In mijn werk als hypnotherapeut kijk ik graag naar de functie van gedrag.

Niet alleen naar wat iemand doet, maar ook naar wat iemand daarmee probeert te bereiken.

Stel je voor dat je tijdens een vergadering het niet eens bent met een collega.

Je zou graag je mening geven, maar besluit te zwijgen.

Waarom?

Misschien wil je voorkomen dat er een discussie ontstaat.

Of je bent bang dat de ander je minder aardig zal vinden.

Door je mening voor je te houden, ervaar je op dat moment misschien minder spanning.

Het gedrag heeft dan een begrijpelijke functie: je probeert de relatie goed te houden of een ongemakkelijke situatie te voorkomen.

Het verlangen achter de aanpassing

Achter pleasegedrag kan een behoefte schuilgaan aan veiligheid, waardering, verbondenheid of acceptatie.

Die behoeften zijn op zichzelf heel menselijk.

We willen graag ergens bij horen en betekenisvol zijn voor anderen.

De vraag is alleen of jezelf steeds aanpassen de beste manier is om die behoeften te vervullen.

Wanneer je voortdurend probeert afwijzing te voorkomen, kun je juist steeds meer afstand ervaren tot wat je zelf belangrijk vindt.

Je strategie beschermt je dan misschien tegen kortdurend ongemak, maar kan je op langere termijn beperken.

Waarom voelt nee zeggen soms zo moeilijk?

Voor sommige mensen is nee zeggen een eenvoudige keuze.

Voor anderen roept het onmiddellijk spanning op.

Misschien voel je je schuldig wanneer je een verzoek afwijst.

Of je gaat in gedachten alvast bedenken hoe de ander zal reageren.

Straks is die persoon teleurgesteld.

Misschien vindt hij mij egoïstisch.

Wat als onze relatie daardoor verandert?

Op dat moment ben je niet alleen bezig met het verzoek zelf.

Je reageert ook op de betekenis die je geeft aan het mogelijke oordeel van de ander.

Een grens aangeven is geen afwijzing van de ander

Wanneer je nee zegt tegen een verzoek, betekent dat niet automatisch dat je de persoon afwijst.

Je kunt iemand waarderen en toch aangeven dat iets voor jou niet mogelijk is.

Bijvoorbeeld:

Ik begrijp dat je hulp nodig hebt, maar vandaag lukt het mij niet.

Of:

Ik wil er graag over nadenken voordat ik antwoord geef.

Een grens hoeft niet hard of onvriendelijk te zijn.

Het is mogelijk om duidelijk én respectvol te communiceren.

De relatie tussen pleasegedrag en zelfvertrouwen

Wanneer je veel waarde hecht aan wat anderen van je vinden, kan hun oordeel sterk bepalen hoe je jezelf ervaart.

Een compliment geeft je misschien een prettig gevoel.

Maar wanneer iemand kritisch is of teleurgesteld reageert, kun je daar langdurig last van hebben.

Misschien ga je vervolgens nog harder je best doen om het goed te maken.

Zo kan een patroon ontstaan waarin je voortdurend op zoek bent naar bevestiging.

Het kan waardevol zijn om te onderzoeken waarop je jouw gevoel van eigenwaarde baseert.

Mag je ook tevreden zijn over jezelf wanneer een ander het niet met je eens is?

En kun je erkennen dat je behoeften belangrijk zijn, zelfs wanneer iemand anders iets van je verwacht?

Pleasegedrag en de angst voor afwijzing

Niet iedereen die anderen graag helpt, is bang voor afwijzing.

Maar bij sommige mensen speelt die angst wel een belangrijke rol.

Misschien ben je voortdurend alert op kleine veranderingen in de stemming van een ander.

Een kort antwoord op een bericht kan dan al vragen oproepen.

Heb ik iets verkeerd gezegd?

Is die persoon boos op mij?

Je probeert de onzekerheid te verminderen door extra aardig te doen, uitleg te geven of geruststelling te zoeken.

Dat kan tijdelijk opluchting geven.

Maar wanneer je telkens bevestiging nodig hebt, kan het moeilijker worden om met onzekerheid om te gaan.

Het doel is niet om onverschillig te worden tegenover anderen.

Het gaat erom dat je leert dat een verschil van mening of een teleurgestelde reactie niet automatisch betekent dat de relatie onveilig is.

Wat merk je lichamelijk wanneer je een grens wilt aangeven?

Pleasegedrag speelt zich niet alleen in je gedachten af.

Misschien merk je dat je hart sneller klopt wanneer je nee wilt zeggen.

Je voelt spanning in je buik of merkt dat je schouders zich aanspannen.

Het autonome zenuwstelsel is betrokken bij dergelijke lichamelijke reacties op spanning.

Je lichaam kan reageren op de verwachting van een moeilijk gesprek.

Dat betekent niet automatisch dat je zenuwstelsel ontregeld is.

Wel kan het herkennen van deze reacties helpen om bewuster te worden van wat er op zo’n moment gebeurt.

Misschien ontdek je dat je al ja zegt voordat je de gelegenheid hebt gehad om bij je eigen behoeften stil te staan.

Waarom kan pleasegedrag tot stress leiden?

Wanneer je voortdurend rekening houdt met anderen, kan je eigen agenda langzaam vollopen.

Je neemt extra werkzaamheden aan, helpt mensen die een beroep op je doen en probeert conflicten te voorkomen.

Misschien vind je het moeilijk om aan te geven dat je moe bent of behoefte hebt aan rust.

Op termijn kun je merken dat je weinig ruimte overhoudt voor jezelf.

Dat kan bijdragen aan stress, frustratie en vermoeidheid.

Ook kun je boosheid of teleurstelling ervaren wanneer anderen niet merken hoeveel je voor hen doet.

Het lastige is dat de ander vaak niet weet dat jij eigenlijk een grens hebt overschreden.

Je hebt immers zelf gezegd dat het geen probleem was.

Daarom kan leren aangeven wat je nodig hebt belangrijk zijn voor gezonde relaties.

Zeven praktische stappen om pleasegedrag te veranderen

Het veranderen van een ingesleten patroon vraagt vaak om bewustwording en oefening.

Je hoeft niet van de ene op de andere dag overal nee tegen te zeggen.

Begin met kleine stappen die bij jouw situatie passen.

1. Herken wanneer je automatisch ja zegt

Let eens op de momenten waarop iemand iets aan je vraagt.

Wat gebeurt er direct daarna?

Zeg je automatisch ja?

Of neem je eerst de tijd om te onderzoeken of je het werkelijk wilt?

Door dit moment te herkennen, ontstaat ruimte voor een bewustere keuze.

2. Stel jezelf de vraag wat je zelf wilt

Misschien ben je gewend om eerst te bedenken wat de ander nodig heeft.

Probeer ook eens stil te staan bij je eigen behoefte.

Heb ik hier tijd voor?

Wil ik dit werkelijk?

Wat betekent het voor mij wanneer ik hiermee instem?

Het gaat niet om jezelf altijd vooropstellen, maar om je eigen behoeften niet automatisch te vergeten.

3. Oefen met bedenktijd nemen

Je hoeft niet onmiddellijk antwoord te geven op ieder verzoek.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

Ik kijk even of het in mijn planning past.

Of:

Ik kom hier later vandaag op terug.

Dat geeft je tijd om een bewuste keuze te maken in plaats van direct vanuit gewoonte te reageren.

4. Begin met kleine grenzen

Misschien voelt nee zeggen bij belangrijke mensen meteen erg spannend.

Begin dan met relatief eenvoudige situaties.

Bijvoorbeeld aangeven dat een bepaald tijdstip niet goed uitkomt.

Door kleine ervaringen op te doen, kun je oefenen met duidelijker communiceren.

5. Onderzoek je schuldgevoel

Wanneer je voor jezelf kiest, kun je je ongemakkelijk voelen.

Maar schuldgevoel betekent niet automatisch dat je iets verkeerd doet.

Vraag jezelf af of je werkelijk iemand tekortdoet, of dat je vooral een oude verwachting doorbreekt.

Het kan helpen om dat onderscheid te leren herkennen.

6. Leer teleurstelling van anderen verdragen

Je kunt niet voorkomen dat anderen soms teleurgesteld zijn.

Dat hoort bij menselijke relaties.

Wanneer je iedere teleurstelling probeert te vermijden, wordt het moeilijk om je eigen grenzen aan te geven.

Je kunt leren om vriendelijk en duidelijk te blijven, ook wanneer iemand anders niet tevreden is met je antwoord.

7. Oefen met duidelijk en respectvol communiceren

Assertief communiceren betekent dat je eerlijk bent over je wensen, gevoelens en grenzen, terwijl je ook rekening houdt met de ander.

Bijvoorbeeld:

Ik begrijp dat dit belangrijk voor je is, maar ik kan het deze week niet doen.

Je hoeft je keuze niet uitgebreid te verdedigen.

Een duidelijke uitleg is vaak voldoende.

Wat is assertiviteit?

Ook de Britse gezondheidsorganisatie NHS benadrukt dat nee leren zeggen en opkomen voor je eigen behoeften belangrijke onderdelen kunnen zijn van een gezonder zelfbeeld.

Assertiviteit betekent dat je op een respectvolle manier opkomt voor je eigen belangen, gevoelens en behoeften.

Het is iets anders dan agressief zijn of uitsluitend aan jezelf denken.

Je erkent dat jij en de ander allebei behoeften hebben.

Wanneer je assertiever wordt, leer je bijvoorbeeld om een verzoek te weigeren, je mening te geven of hulp te vragen.

Voor mensen die sterk gewend zijn zich aan te passen, kan dit in het begin ongemakkelijk voelen.

Dat is begrijpelijk.

Je oefent immers met gedrag dat anders is dan wat je gewend bent.

Onderzoek naar assertiviteitstraining laat zien dat dergelijke oefeningen kunnen bijdragen aan sterker assertief gedrag en bij sommige deelnemers ook aan vermindering van sociale angst.

Wanneer kan professionele begeleiding helpen?

Soms lukt het niet goed om pleasegedrag zelfstandig te veranderen.

Misschien ervaar je veel angst wanneer je grenzen aangeeft.

Of je voelt je voortdurend verantwoordelijk voor het welzijn van anderen.

Wanneer dit leidt tot ernstige stress, relatieproblemen of langdurige onzekerheid, kan begeleiding zinvol zijn.

Binnen cognitieve gedragstherapie of assertiviteitstraining kunnen overtuigingen en gedragspatronen worden onderzocht en nieuwe communicatieve vaardigheden worden geoefend.

Wanneer sprake is van een angststoornis of andere psychische aandoening, is het belangrijk om passende diagnostiek en behandeling te overwegen.

Ook de omstandigheden verdienen aandacht.

In een relatie of werkomgeving waarin grenzen niet worden gerespecteerd, is het probleem niet uitsluitend jouw manier van reageren.

Kan hypnotherapie helpen bij pleasegedrag?

Bij Hypnose Noord begeleid ik mensen bij het onderzoeken van persoonlijke overtuigingen, spanningsreacties en terugkerende gedragspatronen.

Wanneer iemand merkt dat hij of zij zich voortdurend aanpast, vind ik het waardevol om te onderzoeken welke functie dat gedrag vervult.

Misschien speelt angst voor afwijzing een rol.

Of de overtuiging dat je alleen gewaardeerd wordt wanneer je voor anderen klaarstaat.

Tijdens hypnotherapie kunnen we gebruikmaken van gerichte aandacht en verbeelding om zulke persoonlijke patronen te onderzoeken.

Ook kan er aandacht zijn voor het herkennen van spanning en het voorstellen van andere reacties.

De wetenschappelijke onderbouwing voor hypnotherapie specifiek bij pleasegedrag is echter beperkt.

Daarom kan ik niet beloven dat hypnotherapie dit patroon blijvend oplost.

Inzicht kan waardevol zijn, maar verandering vraagt vaak ook om het oefenen met nieuwe keuzes en gedrag in het dagelijks leven.

Een persoonlijke ervaring met pleasegedrag

Op deze website staat ook een ervaring van iemand die bij Hypnose Noord begeleiding zocht vanwege pleasegedrag.

De cliënt beschrijft hoe sterk de behoefte was om anderen tevreden te houden en hoeveel spanning ontstond wanneer dat niet lukte.

In de ervaring komt naar voren dat de begeleiding vooral hielp om persoonlijke patronen bewuster te herkennen.

Dat vind ik een belangrijk onderscheid.

Inzicht betekent niet automatisch dat een probleem meteen verdwenen is.

Maar wanneer je beter begrijpt wat er gebeurt, kun je onderzoeken welke keuzes je anders wilt maken.

Een persoonlijke ervaring kan herkenning bieden, maar voorspelt niet welk resultaat een ander met dezelfde hulpvraag zal bereiken.

Jezelf serieus nemen zonder de ander te vergeten

Misschien heb je jarenlang geprobeerd om vooral goed voor anderen te zorgen.

Je bent behulpzaam, betrokken en voelt snel aan wat iemand nodig heeft.

Dat zijn waardevolle eigenschappen.

Het probleem ontstaat pas wanneer er voor je eigen behoeften nauwelijks nog ruimte overblijft.

Verandering hoeft daarom niet te betekenen dat je minder vriendelijk of zorgzaam wordt.

Het kan juist betekenen dat je ook jezelf leert meenemen in de keuzes die je maakt.

Je hoeft niet te kiezen tussen rekening houden met anderen en trouw blijven aan jezelf.

Door je automatische patronen te herkennen, de behoefte erachter te begrijpen en stap voor stap nieuwe reacties te oefenen, kun je meer ruimte ontwikkelen voor je eigen wensen en grenzen.

Wil je onderzoeken waarom je jezelf steeds aanpast en welke behoefte of angst daarbij mogelijk een rol speelt?

Bij Hypnose Noord bied ik persoonlijke begeleiding met hypnotherapie en aandacht voor zelfregulatie, wanneer dat passend is bij jouw hulpvraag.

Tijdens een vrijblijvende kennismaking bespreken we je situatie en kijken we samen welke begeleiding zinvol kan zijn.

Plan een vrijblijvende belafspraak om de mogelijkheden te bespreken.