Misschien heb je al verschillende pogingen gedaan om af te vallen. Je hebt gezonder gegeten, meer bewogen of een dieet gevolgd. Een tijdje ging het goed, maar uiteindelijk merkte je dat oude gewoonten terugkwamen.

Misschien herken je ook dat je soms eet terwijl je eigenlijk geen honger hebt. Na een drukke dag, wanneer je gespannen bent of gewoon omdat er iets lekkers voor je staat.

Je weet met je verstand wat je zou willen veranderen, maar in de praktijk blijkt dat niet altijd gemakkelijk.

Overgewicht is meer dan een kwestie van wilskracht. Ons gewicht en eetgedrag worden beïnvloed door lichamelijke, psychologische, sociale en omgevingsfactoren.

Waarom zijn bepaalde gewoonten zo hardnekkig? Welke rol kunnen stress en emoties spelen? En hoe kun je werken aan een gezondere relatie met eten en jezelf?

Wat is overgewicht?

Bij overgewicht heeft iemand meer lichaamsvet dan vanuit gezondheidsoogpunt wenselijk kan zijn.

Een veelgebruikte maat is de Body Mass Index (BMI). Bij volwassenen spreekt men doorgaans van overgewicht bij een BMI tussen 25 en 30, en van obesitas bij een BMI van 30 of hoger.

De BMI is een hulpmiddel en geeft niet het volledige beeld. Ook buikomvang, leeftijd, gezondheid en andere persoonlijke omstandigheden zijn van belang.

Niet iedereen met overgewicht heeft dezelfde gezondheidsrisico’s of dezelfde hulpvraag.

Sommige mensen willen vooral hun lichamelijke gezondheid verbeteren. Anderen ervaren klachten of merken dat hun gewicht invloed heeft op hun zelfbeeld.

Het is belangrijk om hierbij niet alleen naar de cijfers op de weegschaal te kijken, maar ook naar de bredere gezondheid en het welzijn.

Hoe ontstaat overgewicht?

Er bestaat niet één oorzaak die voor iedereen geldt.

Gewicht wordt beïnvloed door de balans tussen energie-inname en energieverbruik, maar wat iemand eet, hoeveel energie het lichaam gebruikt en hoe het gewicht zich ontwikkelt, hangt samen met veel verschillende factoren.

Daarbij kun je denken aan:

• Erfelijke aanleg en lichamelijke processen.
• Voeding, eetgewoonten en beweging.
• Slaap en dagelijkse regelmaat.
• Stress en psychische omstandigheden.
• Medicijnen en bepaalde medische aandoeningen.
• De omgeving waarin iemand leeft.
• Sociale en financiële omstandigheden.

Ook eerdere pogingen om af te vallen kunnen invloed hebben op eetgedrag en verwachtingen.

Daarom is het te eenvoudig om te zeggen dat iemand met overgewicht gewoon minder moet eten en meer moet bewegen.

Voor sommige mensen is het ontwikkelen van gezonde gewoonten voldoende. Anderen hebben uitgebreidere medische of leefstijlbegeleiding nodig.

Waarom eet je soms zonder lichamelijke honger?

Eten heeft niet uitsluitend een lichamelijke functie.

We eten ook vanuit gezelligheid, gewoonte, beschikbaarheid, verveling of emoties.

Misschien neem je iedere avond iets lekkers bij de televisie. Of je merkt dat je na een moeilijke dag behoefte hebt aan chocolade, chips of andere producten die je prettig vindt.

Dat betekent niet automatisch dat je een probleem met eten hebt.

Maar wanneer je regelmatig eet zonder lichamelijke honger en daar zelf last van ervaart, kan het waardevol zijn om dit patroon te onderzoeken.

Lichamelijke honger en emotioneel eten

Lichamelijke honger ontstaat wanneer je lichaam behoefte heeft aan voeding.

Emotioneel eten verwijst naar eten dat mede wordt uitgelokt door gevoelens, zoals spanning, verdriet, verveling of onrust.

Deze vormen van eten kunnen door elkaar lopen.

Bijvoorbeeld wanneer je een lange werkdag achter de rug hebt, weinig hebt gegeten en tegelijkertijd veel spanning ervaart.

Het is dan niet altijd eenvoudig om één oorzaak aan te wijzen.

Door met nieuwsgierigheid naar je eetgedrag te kijken, kun je beter leren herkennen wat er op bepaalde momenten speelt.

De strategie achter eetgedrag

In mijn werk als hypnotherapeut kijk ik graag naar de betekenis en functie van gedrag.

Wanneer je een bepaalde gewoonte blijft herhalen, kan het interessant zijn om te onderzoeken wat die gewoonte je oplevert.

Stel je voor dat je na een drukke werkdag regelmatig iets lekkers pakt.

Misschien voelt dat als het eerste moment waarop je werkelijk tijd voor jezelf hebt.

Het eten is dan niet alleen verbonden met smaak, maar mogelijk ook met ontspanning, beloning of troost.

Op korte termijn kan dat een prettig gevoel geven.

Maar wanneer deze gewoonte steeds vaker de enige manier wordt om met spanning om te gaan, kan ze je op langere termijn belemmeren.

Wat probeer je met je gedrag te bereiken?

Een waardevolle vraag is:

Wat heb ik op dit moment werkelijk nodig?

Misschien is dat rust. Misschien behoefte aan verbinding, erkenning of even niets hoeven.

Wanneer je begrijpt welke behoefte achter bepaald gedrag schuilgaat, kun je onderzoeken of er andere manieren zijn om daaraan tegemoet te komen.

Dat betekent niet dat ieder eetpatroon een verborgen psychologische oorzaak heeft.

Gewicht en eetgedrag worden ook beïnvloed door lichamelijke processen en omstandigheden waarop je niet altijd rechtstreeks invloed hebt.

De invloed van stress op eetgedrag

Stress kan invloed hebben op hoe je eet.

Sommige mensen verliezen hun eetlust wanneer ze gespannen zijn. Anderen krijgen juist meer behoefte aan eten.

Dit hangt onder andere samen met hormonale processen, gewoonten, slaap en de manier waarop je met spanning omgaat.

Misschien herken je dat je in rustige perioden gemakkelijker gezonde keuzes maakt, terwijl je tijdens drukte vaker naar snelle of vertrouwde producten grijpt.

Dat is begrijpelijk.

Wanneer je veel aan je hoofd hebt, wordt het soms lastiger om bewust stil te staan bij wat je nodig hebt.

Stress en het autonome zenuwstelsel

Het autonome zenuwstelsel speelt een rol bij verschillende lichamelijke processen, waaronder spijsvertering en reacties op stress.

Ook de nervus vagus is betrokken bij de communicatie tussen de hersenen en organen zoals de maag en darmen.

Maar overgewicht wordt niet simpelweg veroorzaakt door een ontregeld autonoom zenuwstelsel.

Het is ook niet aangetoond dat je door ontspanning of hypnotherapie het zenuwstelsel kunt herstellen en daardoor vanzelf gewicht verliest.

Wel kan het herkennen van spanning nuttig zijn wanneer stress een rol speelt bij je eetgedrag.

Het doel is dan om bewuster met stress en gewoonten om te gaan.

Waarom is het zo moeilijk om gewoonten te veranderen?

Veel van ons gedrag verloopt automatisch.

Je hoeft niet iedere dag bewust na te denken over alle handelingen die je uitvoert.

Dat maakt het dagelijks leven gemakkelijker.

Maar het betekent ook dat bepaalde gewoonten blijven bestaan, zelfs wanneer je ze wilt veranderen.

Misschien eet je op vaste momenten terwijl je geen duidelijke honger voelt.

Of je hebt geleerd om jezelf te belonen met iets lekkers wanneer je een moeilijke taak hebt afgerond.

Zulke patronen kunnen verbonden raken met specifieke situaties, gedachten en gevoelens.

Waarom alleen discipline niet voldoende is

Wanneer veranderen niet lukt, geven mensen zichzelf vaak de schuld.

Ik heb te weinig wilskracht.

Ik moet gewoon strenger zijn voor mezelf.

Waarom lukt het me nooit om dit vol te houden?

Maar streng zijn voor jezelf is niet altijd behulpzaam.

Wanneer je voortdurend het gevoel hebt dat je faalt, kunnen frustratie en zelfkritiek toenemen.

Het kan waardevoller zijn om te onderzoeken waarom bepaalde gewoonten steeds terugkomen en welke omstandigheden verandering moeilijk maken.

Daarbij gaat het niet om jezelf alles toestaan, maar om een aanpak te ontwikkelen die realistisch en vol te houden is.

De relatie tussen overgewicht en zelfvertrouwen

Gewicht en lichaamsbeeld kunnen invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt.

Misschien vergelijk je jezelf met anderen of ben je kritisch op je uiterlijk.

Ook opmerkingen uit je omgeving kunnen onzekerheid versterken.

Wanneer je veel waarde hecht aan het oordeel van anderen, kan de druk om af te vallen extra groot worden.

Maar je persoonlijke waarde wordt niet bepaald door je gewicht.

Het is mogelijk om aandacht te besteden aan je gezondheid zonder jezelf voortdurend te veroordelen.

In mijn begeleiding vind ik dit onderscheid belangrijk.

Verandering hoeft niet te beginnen vanuit ontevredenheid over jezelf. Je kunt ook onderzoeken welke keuzes bijdragen aan jouw gezondheid en welzijn, vanuit respect voor jezelf.

Wat kun je zelf doen om eetgewoonten te veranderen?

Er bestaat geen standaardaanpak die voor iedereen werkt.

Wel zijn er verschillende manieren om meer inzicht te krijgen in je eetgedrag.

1. Herken je eetmomenten

Sta eens stil bij de momenten waarop je eet zonder duidelijke lichamelijke honger.

Wat gebeurde er vlak daarvoor?

Was je moe, gespannen, verdrietig of verveeld?

Het gaat niet om jezelf controleren, maar om bewustwording.

2. Onderzoek wat je werkelijk nodig hebt

Wanneer je merkt dat je vanuit een bepaalde emotie wilt eten, vraag jezelf dan af wat je op dat moment nodig hebt.

Misschien is dat ontspanning, een gesprek of een korte pauze.

Soms kies je alsnog om iets te eten. Dat hoeft geen probleem te zijn.

Het belangrijkste is dat er meer ruimte ontstaat voor bewuste keuzes.

3. Zorg voor regelmaat

Regelmatige maaltijden en voldoende voeding kunnen helpen om beter met honger en verzadiging om te gaan.

Een te streng dieet kan juist leiden tot sterke honger of een patroon van beperken en vervolgens veel eten.

Een diëtist kan helpen om een gezond voedingspatroon samen te stellen dat bij jouw situatie past.

4. Maak veranderingen haalbaar

Grote veranderingen zijn niet altijd gemakkelijk vol te houden.

Begin liever met concrete stappen die in je dagelijks leven passen.

Bijvoorbeeld vaker wandelen, regelmatiger eten of meer aandacht besteden aan je slaap.

Kies niet te veel veranderingen tegelijk.

5. Onderzoek je overtuigingen

Welke gedachten spelen een rol wanneer je probeert je eetgedrag te veranderen?

Misschien vind je dat je nooit iets lekkers mag eten.

Of je denkt dat één minder gezonde keuze betekent dat je hele dag mislukt is.

Door deze overtuigingen te onderzoeken, kun je leren om minder zwart-wit met eten om te gaan.

6. Vraag passende ondersteuning

Wanneer je al langere tijd worstelt met je gewicht, is het verstandig om samen met je huisarts te onderzoeken wat er speelt.

Een diëtist, leefstijlcoach of gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) kan passende begeleiding bieden.

Bij ernstig overgewicht kunnen ook medische behandelingen onderdeel van het behandelplan zijn.

Kan hypnotherapie helpen bij emotioneel eten?

Bij Hypnose Noord richt ik mij op het begrijpen van gedachten, gevoelens en terugkerende gedragspatronen.

Wanneer je merkt dat stress, onzekerheid of bepaalde overtuigingen invloed hebben op je eetgedrag, kan het waardevol zijn om die patronen te onderzoeken.

Tijdens hypnotherapie werken we met gerichte aandacht en verbeelding.

We kunnen bijvoorbeeld onderzoeken wat er gebeurt wanneer je behoefte krijgt aan eten vanuit spanning, welke verwachtingen daarbij meespelen en of je andere manieren kunt ontwikkelen om met die spanning om te gaan.

Hypnotherapie is echter geen bewezen zelfstandige behandeling voor overgewicht of obesitas.

Er is onvoldoende betrouwbaar bewijs om te stellen dat hypnotherapie op zichzelf tot duurzaam gewichtsverlies leidt.

Daarom presenteer ik hypnotherapie niet als afslankmethode of vervanging voor medische behandeling, voedingsbegeleiding of leefstijlzorg.

Waar passend kan mijn begeleiding zich richten op persoonlijke patronen, stress en zelfregulatie.

Wanneer is professionele hulp belangrijk?

Heb je overgewicht en maak je je zorgen over je gezondheid? Bespreek dit dan met je huisarts.

Dat geldt zeker wanneer je ook diabetes, hoge bloeddruk, slaapproblemen of andere gezondheidsklachten hebt.

Ook wanneer je regelmatig eetbuien ervaart, de controle over eten verliest of je eetgedrag veel schaamte en spanning oproept, is het verstandig om professionele hulp te zoeken.

Bij een mogelijke eetstoornis is gespecialiseerde beoordeling en behandeling belangrijk.

Het is niet verstandig om zonder begeleiding steeds strengere diëten of beperkingen toe te passen.

Veranderen begint met begrijpen, niet met jezelf veroordelen

Misschien heb je jarenlang geprobeerd om je eetgedrag onder controle te krijgen.

Je hebt diëten gevolgd, jezelf beperkingen opgelegd of voortdurend geprobeerd sterker te zijn dan je gewoonten.

Maar verandering begint niet altijd met meer discipline.

Soms begint het met begrijpen wat er achter een bepaald patroon schuilgaat.

Welke omstandigheden maken veranderen moeilijk? Welke betekenis heeft eten voor je gekregen? En wat heb je nodig om op een gezondere manier met jezelf om te gaan?

Vanuit dat inzicht kun je samen met passende deskundigen werken aan veranderingen die beter aansluiten bij jouw leven.

Wil je onderzoeken welke spanning, overtuigingen of terugkerende patronen invloed hebben op jouw eetgedrag?

Bij Hypnose Noord bied ik persoonlijke begeleiding met hypnotherapie en aandacht voor zelfregulatie, waar dat passend is bij jouw hulpvraag.

Tijdens een vrijblijvende kennismaking bespreken we jouw situatie en bekijken we of aanvullende begeleiding zinvol kan zijn.

Plan een vrijblijvende belafspraak om de mogelijkheden te bespreken.