Sommige ervaringen blijven je langer bezighouden dan je zou willen. Misschien merk je dat een gebeurtenis uit het verleden nog steeds spanning oproept. Of dat je in bepaalde situaties sterk reageert, terwijl je met je verstand weet dat er op dat moment geen direct gevaar is.
Wanneer je op zoek gaat naar hulp, kom je verschillende behandelvormen tegen. Twee daarvan zijn EMDR-therapie en hypnotherapie.
Maar wat is nu eigenlijk het verschil?
Beide benaderingen besteden aandacht aan ervaringen, gedachten en emoties. Toch verschillen ze duidelijk in werkwijze, toepassing en wetenschappelijke onderbouwing.
EMDR en hypnotherapie zijn niet zomaar uitwisselbare behandelingen. Welke begeleiding passend is, hangt af van je klachten, persoonlijke omstandigheden en de vraag of er bijvoorbeeld sprake is van een posttraumatische stressstoornis (PTSS).
In dit artikel leg ik uit hoe beide methoden werken, waarin ze van elkaar verschillen en waarom een zorgvuldige keuze belangrijk is.
Wat is EMDR-therapie?
EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing.
Het is een psychotherapeutische behandelmethode die onder andere wordt toegepast bij klachten na ingrijpende of traumatische gebeurtenissen.
Bij EMDR richt je je onder begeleiding van een behandelaar op een belastende herinnering, terwijl je tegelijkertijd een taak uitvoert die je aandacht vraagt.
Dat kan bijvoorbeeld het volgen van de bewegende vingers van de therapeut zijn.
Ook andere vormen van afleiding of taken kunnen worden gebruikt.
Tijdens de behandeling kan de emotionele lading van een herinnering afnemen.
De gebeurtenis wordt niet uit je geheugen gewist, maar je kunt er na behandeling mogelijk aan terugdenken met minder angst, spanning of andere belastende gevoelens.
Hoe werkt EMDR?
Tijdens een EMDR-behandeling wordt meestal eerst zorgvuldig besproken welke klachten je ervaart en welke herinneringen daarbij een rol spelen.
Daarna wordt een behandelplan opgesteld.
Wanneer de behandeling begint, vraagt de therapeut je om aandacht te besteden aan een specifieke herinnering, bijvoorbeeld een beeld, gedachte of gevoel dat nog veel spanning oproept.
Tegelijkertijd voer je een taak uit die je werkgeheugen belast.
Waarom worden oogbewegingen gebruikt?
Een belangrijke verklaring voor de werking van EMDR is dat het gelijktijdig ophalen van een herinnering en uitvoeren van een andere aandachtvragende taak het werkgeheugen belast.
Daardoor kan de herinnering tijdelijk minder levendig en emotioneel intens worden.
Er wordt nog onderzoek gedaan naar de precieze mechanismen.
Belangrijk is dat de positieve resultaten van EMDR bij PTSS wetenschappelijk veel beter zijn onderzocht dan de werking van hypnotherapie bij die aandoening.
Voor welke klachten wordt EMDR gebruikt?
EMDR heeft vooral een duidelijke plaats bij de behandeling van PTSS.
PTSS kan ontstaan na een of meerdere ingrijpende gebeurtenissen, bijvoorbeeld een ernstig ongeval, geweld of seksueel misbruik.
Mogelijke klachten zijn:
- Herbelevingen van de gebeurtenis.
- Nachtmerries.
- Vermijding van herinneringen of situaties.
- Voortdurende alertheid.
- Schrikreacties.
- Slaapproblemen.
- Gevoelens van angst, schaamte of schuld.
Niet iedereen die iets ingrijpends heeft meegemaakt, ontwikkelt PTSS.
Ook betekent een heftige emotionele reactie niet automatisch dat iemand een trauma-gerelateerde stoornis heeft.
Wanneer klachten blijven bestaan en je dagelijks functioneren beïnvloeden, is het verstandig om professionele beoordeling te zoeken.
Wat is hypnotherapie?
Hypnotherapie is een vorm van begeleiding waarbij gebruik wordt gemaakt van hypnose.
Hypnose is een toestand waarin de aandacht sterk gericht kan zijn op bepaalde gedachten, ervaringen, beelden of lichamelijke gewaarwordingen.
Je bent daarbij niet bewusteloos en verliest niet automatisch de controle over jezelf.
De therapeut begeleidt je bijvoorbeeld met taal, verbeelding, aandachtsoefeningen en suggesties.
Afhankelijk van de hulpvraag kunnen bepaalde overtuigingen, gewoonten en emotionele reacties worden onderzocht.
Hypnotherapie wordt in verschillende situaties toegepast, maar de wetenschappelijke onderbouwing verschilt sterk per klacht.
Het is daarom belangrijk om niet te spreken over hypnotherapie alsof de effectiviteit voor iedere toepassing al vaststaat.
Hoe kijk ik naar hypnotherapie bij Hypnose Noord?
In mijn werk besteed ik aandacht aan het herkennen en begrijpen van terugkerende patronen.
Soms merken mensen dat ze in bepaalde situaties steeds op dezelfde manier reageren.
Ze trekken zich bijvoorbeeld terug, proberen alles te controleren of raken snel gespannen.
Het kan waardevol zijn om te onderzoeken wat er op zo’n moment gebeurt.
Welke gedachten spelen mee? Wat ervaar je in je lichaam? En welke behoefte probeert je gedrag mogelijk te vervullen?
Met hypnotherapie kunnen we, wanneer dat passend is, werken met gerichte aandacht en verbeelding om dergelijke persoonlijke patronen te onderzoeken.
Daarbij gaat het niet om het ontdekken van een verborgen waarheid die ergens in het onderbewuste zou zijn opgeslagen.
Ook betekent een sterke emotionele ervaring tijdens hypnose niet automatisch dat een herinnering historisch juist is.
EMDR versus hypnotherapie: de belangrijkste verschillen
Hoewel beide methoden aandacht kunnen besteden aan gedachten en gevoelens, zijn er belangrijke verschillen.
1. Het doel van de behandeling
EMDR wordt bij PTSS specifiek ingezet om de belasting door traumatische herinneringen te verminderen.
Hypnotherapie kan afhankelijk van de werkwijze worden gebruikt om aandacht te besteden aan onder andere gewoonten, overtuigingen, spanning en persoonlijke ervaringen.
Bij een vastgestelde PTSS is EMDR een van de aanbevolen behandelmethoden.
Hypnotherapie is daarvoor geen gelijkwaardig bewezen alternatief.
2. De manier van werken
Bij EMDR wordt een belastende herinnering opgehaald terwijl je tegelijkertijd een aandachtvragende taak uitvoert.
Bij hypnotherapie wordt gewerkt met een toestand van gerichte aandacht, waarbij verbeelding en suggesties een rol kunnen spelen.
De technieken en behandelprotocollen verschillen daardoor duidelijk.
3. De wetenschappelijke onderbouwing
EMDR is uitgebreid onderzocht als behandeling bij PTSS en heeft een plaats in professionele behandelrichtlijnen.
Voor hypnotherapie als zelfstandige behandeling bij PTSS is het wetenschappelijke bewijs onvoldoende.
Dat betekent niet dat iemand nooit een positieve persoonlijke ervaring met hypnotherapie kan hebben.
Maar persoonlijke ervaringen zijn niet hetzelfde als betrouwbaar onderzoek naar behandelresultaten.
4. De rol van herinneringen
Bij EMDR wordt gewerkt met belastende herinneringen die in het kader van de behandeling worden geselecteerd.
Bij hypnotherapie kunnen herinneringen of persoonlijke ervaringen eveneens onderwerp van gesprek zijn.
Het is echter belangrijk te beseffen dat ons geheugen geen exacte opname van gebeurtenissen is.
Herinneringen kunnen veranderen en beïnvloed worden door verwachtingen en suggesties.
Hypnose is daarom geen betrouwbare methode om zogenaamd verdrongen herinneringen terug te halen.
Moet je een traumatische gebeurtenis precies kunnen herinneren voor EMDR?
Een misverstand is dat EMDR alleen kan helpen wanneer je een traumatische gebeurtenis volledig en nauwkeurig kunt navertellen.
Dat is niet juist.
Bij traumagerichte behandeling hoeft niet ieder detail bekend te zijn.
Een behandelaar kan samen met jou onderzoeken welke herinneringsbeelden, gedachten, gevoelens en reacties nog belastend zijn.
Soms is er sprake van meerdere ingrijpende gebeurtenissen of zijn herinneringen fragmentarisch.
Dat maakt de beoordeling ingewikkelder, maar betekent niet automatisch dat EMDR ongeschikt is.
Ook bij complexe traumaklachten kan traumagerichte psychotherapie passend zijn.
Welke methode en opbouw verantwoord zijn, moet een deskundige behandelaar beoordelen.
Wat als je niet weet waar je angst vandaan komt?
Misschien ervaar je angst of spanning zonder dat je precies kunt aanwijzen waardoor die is ontstaan.
Je hebt bijvoorbeeld last van onrust, onzekerheid of terugkerend vermijdingsgedrag.
Het is begrijpelijk dat je wilt weten waar die reacties vandaan komen.
Maar niet iedere emotionele reactie heeft één duidelijk aanwijsbare gebeurtenis als oorzaak.
Angst kan samenhangen met aanleg, leerervaringen, langdurige omstandigheden, gedachten en andere factoren.
Daarom is het niet noodzakelijk om altijd eerst een verborgen herinnering te vinden voordat verandering mogelijk is.
Afhankelijk van je klachten kan behandeling zich ook richten op reacties die je in het heden ervaart.
Dat kan bijvoorbeeld door te onderzoeken welke situaties spanning oproepen en hoe je daarmee omgaat.
Waarom is voorzichtigheid bij traumaverwerking belangrijk?
Wanneer iemand veel last heeft van traumatische ervaringen, kan het verleidelijk zijn om zo snel mogelijk naar de vermeende kern van het probleem te zoeken.
Toch vraagt traumabehandeling om een zorgvuldige aanpak.
Niet iedere vorm van begeleiding is geschikt bij ernstige trauma-gerelateerde klachten.
Een deskundige behandelaar houdt rekening met onder andere:
- De ernst van de klachten.
- De aanwezigheid van herbelevingen en vermijding.
- Mogelijke dissociatieve verschijnselen.
- Andere psychische of lichamelijke aandoeningen.
- De draagkracht en omstandigheden van de cliënt.
- De veiligheid en het behandeltempo.
Soms is aanvullende ondersteuning nodig om behandeling goed te kunnen volgen.
Wanneer sprake is van PTSS, is behandeling door een daarvoor opgeleide psycholoog, psychotherapeut of andere bevoegde professional belangrijk.
De invloed van trauma en stress op het lichaam
Ingrijpende ervaringen kunnen niet alleen invloed hebben op je gedachten en gevoelens, maar ook op lichamelijke reacties.
Misschien merk je dat je snel schrikt, gespannen spieren hebt of moeilijk tot rust komt.
Het autonome zenuwstelsel is betrokken bij zulke reacties.
Bij het ervaren van dreiging kan de lichamelijke activatie toenemen.
Je hartslag en ademhaling kunnen veranderen en je aandacht kan sterker gericht raken op mogelijke gevaren.
Deze reacties zijn onderdeel van het menselijke stresssysteem.
Bij mensen met traumagerelateerde klachten kunnen dergelijke reacties soms sneller of sterker worden opgeroepen.
Welke rol speelt zelfregulatie?
Het leren herkennen van lichamelijke signalen kan ondersteunend zijn.
Je kunt bijvoorbeeld merken wanneer je ademhaling versnelt, je spieren aanspannen of je aandacht vernauwt.
Door deze signalen eerder te herkennen, ontstaat mogelijk meer ruimte om bewust te reageren.
Oefeningen gericht op aandacht, ademhaling of hartcoherentie kunnen voor sommige mensen prettig zijn.
Maar dergelijke oefeningen zijn op zichzelf geen bewezen vervanging voor traumagerichte psychotherapie bij PTSS.
Het doel is om passende ondersteuning te bieden zonder de complexiteit van traumaklachten te onderschatten.
Welke behandeling past bij jouw klachten?
De belangrijkste vraag is niet welke methode het aantrekkelijkst klinkt.
Het gaat erom welke begeleiding past bij jouw situatie en waarvoor voldoende aanwijzingen bestaan dat die kan helpen.
Wanneer is EMDR een logische keuze?
Wanneer je last hebt van herbelevingen, nachtmerries, vermijding of andere klachten die kunnen wijzen op PTSS, is beoordeling door de huisarts of een deskundige in traumabehandeling verstandig.
Bij PTSS kan EMDR een passende behandeloptie zijn.
Ook andere traumagerichte behandelingen, zoals traumagerichte cognitieve gedragstherapie, kunnen effectief zijn.
Wanneer kan hypnotherapie worden overwogen?
Wanneer je vooral persoonlijke patronen, gewoonten of bepaalde spanningsreacties wilt onderzoeken, kan hypnotherapie een vorm van aanvullende begeleiding zijn.
Het is wel belangrijk om vooraf duidelijk te bespreken wat je hulpvraag is, welke resultaten redelijkerwijs verwacht kunnen worden en of een andere behandeling beter onderbouwd is.
Wanneer sprake is van een ernstige psychische aandoening, is afstemming met de reguliere zorg essentieel.
Kunnen EMDR en hypnotherapie elkaar aanvullen?
Soms gebruiken mensen naast reguliere psychologische behandeling ook aanvullende begeleiding.
Of dat verstandig is, hangt af van de situatie.
Bij traumagerelateerde klachten is het belangrijk dat verschillende vormen van begeleiding elkaar niet doorkruisen.
Wanneer je EMDR of een andere traumagerichte behandeling volgt, bespreek dan eerst met je behandelaar of aanvullende hypnotherapie passend is.
Er is onvoldoende bewijs om te stellen dat het combineren van EMDR en hypnotherapie standaard betere resultaten oplevert.
Meer behandeling is niet automatisch betere behandeling.
Een duidelijke hulpvraag en goede onderlinge afstemming zijn belangrijker dan het combineren van zoveel mogelijk methoden.
Hoe maak je een verantwoorde keuze?
Wanneer je begeleiding overweegt, kunnen de volgende vragen helpen.
- Wat zijn mijn belangrijkste klachten en hoe lang spelen ze al?
- Is er mogelijk sprake van een angststoornis of PTSS?
- Welke behandeling wordt voor mijn klachten aanbevolen?
- Welke opleiding en ervaring heeft de behandelaar?
- Wat is er bekend over de effectiviteit van de methode?
- Hoe wordt beoordeeld of de behandeling helpt?
- Wat gebeurt er wanneer mijn klachten toenemen of de behandeling niet voldoende werkt?
Je hoeft deze vragen niet allemaal zelf te beantwoorden.
De huisarts kan met je meedenken en zo nodig verwijzen naar passende psychologische zorg.
EMDR en hypnotherapie: geen wedstrijd, maar een passende keuze
EMDR en hypnotherapie worden soms tegenover elkaar geplaatst alsof je moet kiezen tussen twee gelijkwaardige manieren om trauma te behandelen.
Dat geeft geen volledig beeld.
EMDR heeft een duidelijke, wetenschappelijk onderbouwde plaats bij de behandeling van PTSS.
Hypnotherapie heeft een andere werkwijze en kan voor sommige persoonlijke hulpvragen aanvullend worden overwogen, maar is geen bewezen vervanging voor EMDR bij PTSS.
In mijn werk bij Hypnose Noord vind ik het belangrijk om niet alleen aandacht te besteden aan de klachten die je ervaart, maar ook aan de gedachten, lichamelijke reacties en gedragspatronen die daarbij een rol kunnen spelen.
Tegelijkertijd hoort daar een zorgvuldige afweging bij van wat ik wel en niet verantwoord kan begeleiden.
Wil je onderzoeken welke persoonlijke patronen, onzekerheid of spanning in jouw dagelijks leven een rol spelen?
Tijdens een vrijblijvende kennismaking bespreken we je hulpvraag en bekijken we of hypnotherapie passend is of dat andere zorg meer voor de hand ligt.
Plan een vrijblijvende belafspraak om de mogelijkheden te bespreken.
