Je wilt iets zeggen, maar houdt je toch in. Je hebt een idee, maar vraagt je af of het wel goed genoeg is. Of je blijft achteraf nadenken over een gesprek en vraagt je af of je iets verkeerd hebt gedaan.

Herkenbaar?

Verminderd zelfvertrouwen kan op allerlei manieren invloed hebben op je dagelijks leven. Misschien pas je je regelmatig aan anderen aan, vind je het lastig om grenzen te stellen of ben je erg kritisch op jezelf.

Wat daarbij opvalt, is dat je vaak best weet dat je onzekerheid niet nodig is. Toch blijft dat gevoel terugkomen.

Hoe komt het dat je met je verstand iets kunt begrijpen, maar je toch onzeker blijft voelen? Om die vraag te beantwoorden, is het waardevol om verder te kijken dan alleen je gedachten.

Wat is verminderd zelfvertrouwen?

Zelfvertrouwen heeft te maken met het vertrouwen dat je hebt in je eigen mogelijkheden en in je vermogen om met situaties om te gaan.

Iedereen voelt zich weleens onzeker. Dat is heel normaal, vooral wanneer je iets nieuws probeert of wanneer er veel van je wordt verwacht.

Maar wanneer onzekerheid regelmatig bepaalt wat je wel en niet durft, kan het je behoorlijk beperken.

Misschien herken je één of meerdere van deze situaties:

• Je twijfelt vaak aan je eigen beslissingen.
• Je vindt het moeilijk om nee te zeggen.
• Je bent bang om fouten te maken of kritiek te krijgen.
• Je vergelijkt jezelf regelmatig met anderen.
• Je legt de lat voor jezelf erg hoog.
• Je zoekt bevestiging dat je het goed doet.
• Je vermijdt situaties waarin je beoordeeld kunt worden.

Zelfvertrouwen en zelfwaardering hangen nauw samen, maar zijn niet hetzelfde. Je kunt bijvoorbeeld vertrouwen hebben in je werk, terwijl je tegelijkertijd twijfelt aan je waarde als persoon.

Hoe ontstaat onzekerheid?

Ons zelfbeeld ontwikkelt zich gedurende ons leven. Ervaringen met ouders, opvoeders, leeftijdsgenoten, relaties en andere belangrijke mensen kunnen daarbij een rol spelen.

Stel je voor dat je vroeger regelmatig kritiek kreeg wanneer je een fout maakte. Misschien leerde je daardoor dat het belangrijk was om alles goed te doen.

Of misschien kreeg je vooral waardering wanneer je rekening hield met anderen. Dan kan het zijn dat je leerde om je eigen behoeften op de achtergrond te plaatsen.

Zo kunnen overtuigingen ontstaan zoals:

• Ik ben niet goed genoeg.
• Ik mag geen fouten maken.
• Anderen zijn belangrijker dan ik.
• Ik moet iedereen tevreden houden.
• Als ik mezelf laat zien, kan ik worden afgewezen.

Dit zijn geen bewuste beslissingen. Het zijn manieren waarop je betekenis bent gaan geven aan ervaringen.

En hoewel die overtuigingen niet altijd overeenkomen met de werkelijkheid, kunnen ze wel invloed blijven uitoefenen op hoe je denkt, voelt en handelt.

De strategie achter onzeker gedrag

In mijn werk als hypnotherapeut kijk ik graag naar de functie van gedrag.

Want achter gedrag dat ons belemmert, kan een begrijpelijke behoefte schuilgaan.

Neem bijvoorbeeld iemand die moeilijk nee kan zeggen.

Aan de buitenkant lijkt het alsof deze persoon onvoldoende zelfvertrouwen heeft. Maar wanneer je verder kijkt, kan blijken dat nee zeggen verbonden is geraakt met de angst om iemand teleur te stellen of de verbinding met een ander te verliezen.

Het aanpassen aan anderen kan dan een manier zijn geworden om afwijzing of conflicten te voorkomen.

Het gedrag heeft dus mogelijk een beschermende functie.

Dat betekent niet dat deze strategie nog steeds behulpzaam is. Wat je vroeger misschien veiligheid of waardering opleverde, kan je tegenwoordig juist in de weg zitten.

Hier ligt een belangrijk verschil tussen jezelf proberen te veranderen en jezelf leren begrijpen.

Wanneer je begrijpt wat jouw gedrag probeert te beschermen of te bereiken, kun je onderzoeken of er andere manieren mogelijk zijn.

Waarom alleen positief denken niet altijd voldoende is

Wanneer je onzeker bent, krijg je misschien het advies om positiever te denken.

Zeg vaker tegen jezelf dat je goed genoeg bent. Richt je op je kwaliteiten. Stop met twijfelen.

Dergelijke oefeningen kunnen behulpzaam zijn, maar soms merk je dat ze weinig veranderen aan wat je daadwerkelijk voelt.

Je kunt jezelf vertellen dat je best een presentatie kunt geven, terwijl je lichaam ondertussen gespannen raakt.

Of je weet dat je best nee mag zeggen, maar voelt toch schuldgevoel zodra je dat probeert.

Dat komt doordat gedachten, gevoelens, lichamelijke reacties en aangeleerd gedrag elkaar beïnvloeden.

Een situatie kan automatisch een bekende reactie oproepen, nog voordat je er bewust over hebt nagedacht.

Daarom kan het waardevol zijn om niet alleen te onderzoeken wat je denkt, maar ook wat je voelt en hoe je reageert.

De invloed van spanning en het zenuwstelsel

Onzekerheid kan samengaan met lichamelijke spanning.

Denk aan een versnelde hartslag, gespannen spieren, oppervlakkige ademhaling of een onrustig gevoel in je buik.

Je autonome zenuwstelsel speelt een rol bij dergelijke lichamelijke reacties. Wanneer je een situatie als spannend of bedreigend ervaart, kan je lichaam zich voorbereiden om daarop te reageren.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je kritiek verwacht, een moeilijke beslissing moet nemen of voor jezelf wilt opkomen.

Je lichaam reageert dan niet noodzakelijk op een daadwerkelijk gevaar, maar mogelijk op de betekenis die je aan de situatie geeft.

Door deze reacties te leren herkennen, kun je oefenen om bewuster met spanning om te gaan.

Het doel is daarbij niet om nooit meer spanning te ervaren. Spanning hoort bij het leven. Het gaat erom dat je leert hoe je ermee kunt omgaan zonder dat onzekerheid steeds je keuzes bepaalt.

Hoe kun je zelf werken aan meer zelfvertrouwen?

Ook de Britse gezondheidsdienst NHS benadrukt dat het herkennen van negatieve overtuigingen, het aangaan van kleine uitdagingen en het leren stellen van grenzen kunnen helpen bij het ontwikkelen van een positiever zelfbeeld.

Meer zelfvertrouwen ontwikkelen is meestal geen kwestie van één inzicht of één geslaagde oefening.

Het is een proces waarin bewustwording en nieuwe ervaringen elkaar kunnen versterken.

1. Herken situaties waarin je onzeker wordt

Onderzoek wanneer jouw onzekerheid vooral naar voren komt.

Is dat tijdens gesprekken? Wanneer iemand kritiek geeft? Wanneer je een beslissing moet nemen?

Door concrete situaties te herkennen, wordt duidelijker welke patronen zich herhalen.

2. Onderzoek je automatische gedachten

Let eens op wat je tegen jezelf zegt wanneer je onzeker bent.

Misschien denk je:

Wat zullen anderen hiervan vinden?

Straks doe ik het verkeerd.

Ik moet dit beter kunnen.

Vraag jezelf vervolgens af of deze gedachten feiten zijn of verwachtingen die je hebt ontwikkeld.

3. Ontdek wat je probeert te voorkomen

Dit is misschien wel de interessantste vraag:

Wat probeer ik met mijn gedrag te voorkomen of te beschermen?

Wanneer je bijvoorbeeld voortdurend bevestiging zoekt, kan daar een verlangen naar zekerheid of erkenning achter schuilgaan.

Door daar met nieuwsgierigheid naar te kijken, ontstaat meer begrip voor je eigen reacties.

4. Leer omgaan met lichamelijke spanning

Merk op wat er in je lichaam gebeurt wanneer je onzeker wordt.

Voel je spanning in je buik? Verandert je ademhaling? Trek je je schouders op?

Neem een moment om je voeten op de grond te voelen en je aandacht rustig naar je omgeving te brengen.

Je hoeft het gevoel niet meteen weg te maken. Alleen het herkennen van je reactie kan helpen om er bewuster mee om te gaan.

5. Oefen met kleine andere keuzes

Zelfvertrouwen groeit ook door ervaringen.

Misschien kun je een keer je mening uitspreken terwijl je dat spannend vindt. Of rustig aangeven dat je ergens over wilt nadenken voordat je ja zegt.

Begin klein en kies stappen die bij je passen.

Het gaat er niet om dat alles meteen lukt, maar dat je ontdekt dat je ook anders kunt reageren.

Wat kan hypnotherapie betekenen bij verminderd zelfvertrouwen?

Bij Hypnose Noord gebruik ik hypnotherapie om samen met jou te onderzoeken welke overtuigingen en patronen mogelijk bijdragen aan jouw onzekerheid.

Tijdens hypnotherapie wordt gewerkt met gerichte aandacht en ontspanning, waarbij er ruimte kan ontstaan om ervaringen, gedachten en gevoelens op een andere manier te onderzoeken.

We kijken bijvoorbeeld naar situaties waarin je automatisch aan jezelf twijfelt, welke betekenis je daaraan geeft en welke behoeften achter je gedrag schuilgaan.

Afhankelijk van jouw hulpvraag kunnen we ook aandacht besteden aan het omgaan met spanning en het oefenen van andere reacties.

Hypnotherapie kan voor sommige mensen een aanvullende begeleidingsvorm zijn. Het wetenschappelijke bewijs voor hypnotherapie specifiek bij verminderd zelfvertrouwen is echter beperkt. Het is daarom geen garantie op verbetering en geen vervanging voor bewezen behandelingen wanneer die nodig zijn.

Mijn uitgangspunt is dat verandering niet ontstaat door jezelf voortdurend te corrigeren, maar door jezelf beter te leren begrijpen en nieuwe mogelijkheden te oefenen.

Wanneer is professionele begeleiding verstandig?

Iedereen is weleens onzeker. Dat betekent niet dat je direct professionele begeleiding nodig hebt.

Maar wanneer onzekerheid langdurig invloed heeft op je relaties, werk of dagelijks functioneren, kan het zinvol zijn om hulp te zoeken.

Dat geldt bijvoorbeeld wanneer je steeds situaties vermijdt, voortdurend piekert over wat anderen van je vinden of moeite hebt om je grenzen aan te geven.

Ook wanneer onzekerheid samengaat met ernstige angst, somberheid of andere psychische klachten, is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken. Die kan helpen bepalen welke begeleiding of behandeling passend is.

Meer zelfvertrouwen begint met jezelf begrijpen

Misschien heb je jarenlang geprobeerd om minder onzeker te zijn. Om sterker te worden, minder te twijfelen of meer voor jezelf op te komen.

Maar wat als je eerst probeert te begrijpen waarom je onzekerheid steeds terugkomt?

Niet om jezelf te beoordelen, maar om te ontdekken wat je hebt geleerd, welke patronen je bent gaan volgen en wat je werkelijk nodig hebt.

Vanuit dat inzicht kun je stap voor stap nieuwe keuzes leren maken.

Wil je onderzoeken wat er achter jouw onzekerheid schuilgaat?

Bij Hypnose Noord begeleid ik mensen met onder andere onzekerheid, angst en terugkerende patronen. Tijdens een vrijblijvende kennismaking bespreken we jouw situatie en kijken we of hypnotherapie passend is.

Plan een vrijblijvende belafspraak en ontdek welke mogelijkheden er voor jou zijn.